تحفه : [ 22 ] ، [ آداب رعيت‌دارى غلامان و كنيزان ] و اما طريقهء رعيت‌دارى و تدبيرفرمايى در امر غلام و كنيز و خادم و ساير حيوانات ، كه از كثرت و جمعيت اهل منزل لازم آمدند و ركن هفتم از اركان منزل مىباشند ، پس آن است كه بايد دانسته شود كه خداوند تبارك و تعالى غلام و كنيز و خادم و ملازم را از جهت دو مطلب ، اسير و مسخّر اين‌كس گردانيده است : يكى امر دين و تحصيل معرفت ، و يكى امر دنيا و وصول به معيشت . اما اول پس آن است كه تسخير و اسير گردانيدن خداوند آن‌ها را از براى اين‌كس ، آيت و علامت از براى طريقهء عبوديت اين‌كس قرار داده است و مولويت و مالكيت اين‌كس را نشانه و نمونه‌اى از براى الوهيت خود گردانيده است تا آن‌كه اين‌كس از اوضاع نيّات و كردار و گفتار آن‌ها بالنسبة به آقايان خود تكليف و شأن خود را بالنسبة به خداوند بفهمند و از توقعات و سلوك خود با آن‌ها توقع و سلوك خداوند را با خود ايضا بيابد و بداند چنان‌كه خداوند در كلام خود اشاره به اين مطلب نموده و فرموده است كه ضَرَبَ لَكُمْ مَثَلًا مِنْ أَنْفُسِكُمْ هَلْ لَكُمْ مِنْ ما مَلَكَتْ أَيْمانُكُمْ مِنْ شُرَكاءَ فِي ما رَزَقْناكُمْ فَأَنْتُمْ فِيهِ سَواءٌ تَخافُونَهُمْ كَخِيفَتِكُمْ أَنْفُسَكُمْ كَذلِكَ نُفَصِّلُ الْآياتِ لِقَوْمٍ يَعْقِلُونَ « 1 » ؛ يعنى بيان فرموده است خداوند از براى شما مثلى را از نفس‌هاى خودتان از براى وضع الوهيت و طريقهء عبوديت و آن مثل اين است كه ملاحظه نماييد و ببينيد كه آيا مملوك‌هاى شما شريكان مىباشند مر شما را در آن‌چه ما به شما رزق داده‌ايم و عطا نموده‌ايم به نحوى كه شما و ايشان در آن‌ها مساوى باشيد و تصرف شما در آن‌ها به يك منوال باشد و ايشان را مثل خود قوى و صاحب رأى و صاحب تصرف و اختيار بدانيد به طورى كه بترسيد و انديشه بنماييد از آن‌ها مثل انديشه نمودن از امثال و اقران خودتان ، نه چنين است و آن‌ها را شركتى در اموال و متصرفات شما نمىباشد و شما با ايشان مساوى نيستيد و از ايشان خوفى و تشويش و حيا و احتياطى نداريد و ايشان را داخل و در عرضهء امر و اختيار و

--> ( 1 ) . روم : 28 .